Share on Facebook

MT 10/89 str.24-31

sieradz logoI Midzynarodowe Zawody Pojazdw Napdzanych Si Mini Ludzkich, ktre odbyy si w dniach 2 i 3 czerwca br. w Sieradzu, wywoay wrd mieszkacw tego 800-letniego miasta mieszane uczucia, cho oczywicie dominowaa ciekawo. Niektrzy z nich przypisywali pojawienie si na ulicach miasta nietypowych rowerw jakiemu zlotowi inwalidw ("Patrz pan, tacy modzi, a ju kalecy! Dlaczego? No, bo na zwykych rowerach nie mog jedzi!"). Inni byli skonni widzie w tym przedwyborcz akcj propagandow strony koalicyjnej, zwaszcza e sztab zawodw znajdowa si w gmachu Komitetu Wojewdzkiego PZPR... Tak naprawd to zawody byy bardziej rewi ciekawych konstrukcji i wspln zabaw ni sportem bardzo na serio. Zreszt opracowana na podstawie przepisw IHPVA punktacja wyranie preferowaa zalety konstrukcyjne (ergonomi i sprawno pojazdu) i zrczno zawodnika na torze przeszkd. Za wyczyny sportowe mona byo "zaapa" mniej, bardziej natomiast opacao si (jak to w wieloboju!) uczestniczy we wszystkich konkurencjach. Oczywicie bya doskonaa atmosfera sportowa i to pomimo nie najlepszej pogody. Emocje wzbudzi zwaszcza sprint na 200 metrw. Powana aparatura pomiarowa pod okiem wietnego fachowca, pana Jacka Malewicza rejestrowaa wyczyny godne tytanw rowerowych. Dramatyczny wypadek "Delfina", napita atmosfera startu - to wszystko wpyno na atrakcyjno caej imprezy. A walczyli dzielnie wszyscy zawodnicy - i ci 9-letni, i ci 59-letni. Warto zaznaczy, e doskonale wypadli zawodnicy z RFN, ktrzy byli wietnie przygotowani i mieli wspaniay sprzt. Zaskoczyli nas take liczn grup przybyli na zawody kolarze radzieccy, i to nie tylko iloci, ale i pomysowoci konstrukcji. Ale i nasi reprezentanci, nie byli gorsi, na co zreszt wskazuj wyniki zawodw. Szczegy w zamieszczonym obok materiale sygnowanym przez sdziego gwnego. Imprez naley uzna za udan - uwietnia ona Dni Sieradza i jubileuszowy czterdziesty rok dziaalnoci naszej redakcji. By to pierwszy krok moe troch jeszcze chwiejny i niepewny w now i ciekaw form czc zalety rekreacji fizycznej, sportu i twrczoci technicznej.

 

Redakcja wiata Modych

 

wier kilometra acuchw

...tak w skrcie mona by okreli mechanizmy napdowe pojazdw, biorcych

udzia w I Midzynarodowych Zawodach HPV w Polsce - Sieradz'89. Pojazdy, wystawione zarwno przez reprezentacje Wschodu. jak i Zachodu pod tym wzgldem nie rniy si szczeglnie od klasycznych rowerw, gdy "acuch galicki", jak (od nazwiska wynalazcy - Gale) nasi pradziadkowie nazywali acuch drabinkowy, jest jak dotychczas najefektywniejszym rodkiem przeniesienia napdu z korb pedaw na koo roweru.Co prawda co jaki czas pojawiaj si "genialne" pomysy, lecz aden z nich nie osiga 98.5% sprawnoci. Tak wic zawodnicy i szefowie zespow postanowili pj "na pewniaka", jeli idzie o zagadnienie napdu, pozwalajc sobie na improwizacj we wszelkich innych dziedzinach. Zaczn od najliczniejszej ekipy goci zagranicznych z ZSRR. Ta 28-osobowa ekipa wystawia 16 pojazdw. z czego wikszo to maszyny turystyczno-sportowe, 3- i 4-koowe.

 

Trjkoowce w lwiej czci przypominay rozwizaniami technicznymi, a szczeglnie ukadem jezdnym, "Vectora Beta" i "007" oraz brytyjski "Windcheetah" (patrz "MT" 3/86 i 5/86), zwany popularnie "Speedy". Pojazd jest "skomponowany" w ten sposb, e jego tylne koo jest napdzane, dwa przednie na wysokoci kolan napdzajcego su sterowaniu, za mechanizm korbowy umieszczony jest przed przednimi koami - ma to wiele zalet. Nale do nich: zwarto konstrukcji, krtka baza, umoliwiajca spor zwrotno i stabilno w przypadku hamowania poczonego ze skrcaniem. Reprezentantami tej klasy byy maszyny "Cruise Lux" i "Cruise Wariant" Aleksandra Gakina i Andrieja Kudriawcewa oraz produkcyjny "Riga-1" Wiktora Kumina.

Osobny rozdzia stanowi nalece ju do standardu pojazdy z rodziny "Velotron" Wadimira Mazurczaka, autora pierwszego pojazdu tego typu. Maj one napdzane i sterowane przednie koo, co pozwala na maksymalne wykorzystanie elementw standardowych rowerw - zaleta niebagatelna w amatorskiej budowle cyklomobili. To rozwizanie stao si bardzo popularne nie tylko w ZSRR, ale i w Polsce kilka pojazdw tego typu wykonali uczniowie z ZSZ w Dblinie ("MT" 8/88), jak i w innych punktach Polski. Drug zalet tego ukadu po prostocie konstrukcji jest krtki acuch - oszczdno zarwno na wadze, jak i na gotwce, jeli "acuchowa susza" utrzyma si nadal. Czterokoowy "Jeep" umata Abdukarimowa, jak i "Triton" Glennadija Sielezniewa wyposaone byy w mechanizmy rnicowe na tylnej, napdowej osi i hydrauliczny hamulec, dziaajcy na talerzowe koo dyferencjau.

 

Z pojazdw szybkociowych, przywiezionych do Sieradza przez Rosjan, klasyczn form mia "Skorpion 2M", autorstwa grupy inynierw z Instytutu Lotniczej Techniki Dowiadczalnej. Wykorzystano w nim klasyczn, sprawdzon koncepcj: obudowa w formie kocwki pata lotniczego, wyrastajcego z gruntu - rozwizanie znane z "Biaej Byskawicy" ("MT" 5/86) czy "Aero" i "Allegro" z USA.

 Skuteczne, gdy pomimo zablokowania jednego z przednich k na trasie pomidzy fotokomrkami elektronicznego pomiaru czasu w sprincie na 200 m "Skorpion' uzyska drugi czas w tej konkurencji po "Vectorze 007" -12,14 sek.

Najwiksze zdumienie budzi jednak "Delfin", Andrieja Kudriawcewa z Leningradu: o ksztatach przypominajcych rzeczywicie tego morskiego ssaka, ciemnogranatowy z przednimi pytowymi koami na zewntrz kaduba - prezentowa si niezwykle efektownie. Jednak pozycja zajmowana przez kierowc szokowaa wszystkich przygodnych widzw, jak i szefa ekipy "Vectora" - Wolfganga Gronena1... Bya ona konsekwentnym rozwiniciem wnioskw z bada profesora Chestera Kyle i Douglasa Malewickiego z USA: "w idealnym pojedzie opywowym napdzajcy winien lee pasko z gow w stron kierunku jazdy..." Jednak wszyscy, wcznie z autorami tego opracowania mieli na myli pozycj "lec na brzuchu".

Tymczasem autor "Delfina" pooy si... na plecach, co pozwolio na zastosowanie minimalnego

przekroju z przodu kaduba i stopniowe zwikszanie go ku rodkowi pojazdu, aby mogy si zmieci kolana napdzajcego oraz olbrzymie, chyba 60-centymetrowej rednicy koo acuchowe. Dwignie sterowania znajdoway si na wysokoci... uszu, czone za byy drkiem po pooeniu si kierowcy, ktry widzia obraz drogi w lusterku, umieszczonym przed twarz.

Niestety, gdy doszo do sprintu na 200 m, "Delfin" ju na 500 metrze rozbiegu (byo 1200) zacz "myszkowa", a wreszcie po przejechaniu pierwszej fotokomrki, przy prdkoci ponad 50 km/h podskoczy na nierwnoci drogi, zepchnity bocznym wiatrem opad na prawe przednie koo, ktre nie wytrzymao tak silnego uderzenia o ziemi (rwnie i dlatego, e byo wykonane ze styropianu oklejonego laminatem epoksydowo-szklanym) i zamao si, a nastpnie przewracajc si na grzbiet uderzy o przydrone drzewo...

Wszyscy zmartwieli, natychmiast przez radio wezwano karetk, lecz jednak laminat ze styropianem, z ktrego wykonano obudow pojazdu ma doskonae wasnoci tumice ("MT" 5/86) i pechowy kierowca wyszed z tego tylko z lekkim szokiem. Znacznie wicej szczcia mia RFN-owski "Vector 007", ktry natrafiwszy na t sam nierwno drogi co "Delfin" przelecia w powietrzu ok. 1,5 mi zaliczy najlepszy czas tych zawodw - 9,25 sek., za jego kierowca, dwukrotny wicemistrz wiata w sprincie i 10-krotny mistrz RFN w sprincie w kolarstwie klasycznym mia najwyszy chwilowy odczyt 82 km/h, pomimo e jego szef powiedzia mu: "nur halbe Kraft, Gerhard" - "tylko poow siy"... "Vector" jest w zasadzie,  "dziadkiem" wrd pojazdw napdzanych miniowo - jego pierwsza wersja pojawia si na zawodach w Kalifornii w 1980 r i pobia pierwsze rekordy, za model "007" jest jej znacznie ulepszon wersj, zbudowan w roku 1986 ("MT" 5/86). Do "Vectora 007" nale rekordy wiata na 5000 m (5,22 min), 1000 m (84,9 km/h), 500 m (90,5 km/h), na jedn mil ang. (74.3 km/h) oraz rekord szosowy na 100 km (65,6 km/h). Szef zespou "Vectora", Wolfgang Gronen jest sam legend sportu rowerowego - przedwojenny kolarz, trener kadry narodowej RFN, waciciel najwikszych w wiecie prywatnych zbiorw dokumentacji rowerowej - synne "W. Gronen International Radsport-Archiv".

Obecnie zesp "Vectora", sponsorowany przez firm "Union-Frndenberg" zakupi nowy pojazd,

nazwany "Vector 003". Wystpi on w wycigu godzinnym, lecz na skutek zbyt szerokiej obudowy w czci przyziemnej koa na zakrcie utraciy kontakt z gruntem (jednolady musz si ka na zakrtach) i wywrci si, tracc dwa okrenia (W Gronen: - "To jest eksperyment. Okazao si w wyniku bada niezalenego instytutu we Francji, e rama nie ma rezerw bezpieczestwa. za geometria jest wadliwa - przed zawodami w Sieradzu mielimy ju dwa zamania widelca. Obecnie zamwilimy now ram i zamierzamy wprowadzi znaczne przerbki obudowy...")

Podobne problemy mia w 1981 roku brytyjski Bluebell i aby sta si w peni wartociowym pojazdem, wielokrotnie dokonywano w nim zmian. Drug ekip z RFN by zesp in. Wernera Stiffela z Karlsruhe. Sam in. Stiffel zajmuje si rowerami poziomymi od 1980 r. i jest jednym zaoycieli niemieckiego Zrzeszenia Napdu Miniowego (HPV eV). Po wykonaniu wielu prbnych rowerw poziomych in. Stiffel opracowa kilka wersji zwartych, wygodnych i wytrzymaych pojazdw. Podatne zawieszenie jest "znakiem firmowym" W Stiffela, gdy wedle wyznawanej przez niego maksymy "obecnie tylko dwa pojazdy maj sztywne zawieszenie: taczka i rower", amortyzacja za waniejsza jest w rowerze poziomym ni w klasycznym. W obu modelach "Hermesa" - wasnym i Emila Schramma zastosowa on bloki poliuretanowe jako element tumicy, gdy rower, w przeciwiestwie do np. samochodu wykazuje bardzo due rnice pomidzy stanem obcionym a pustym, dochodzce nawet do omiu razy, tak wic charakterystyka gumy jest w tym przypadku lepsza ni spryn stalowych. Wyjtkiem wrd rowerw W. Stiffela jest jego nowa konstrukcja - "Solveig" - prosta, nadajca si do produkcji, z jednorurow ram i bezporednim sterowaniem (pozostae rowery maj kierownice podsiodowe) Wszystkie te rowery maj jednak wspln cech - bardzo starannie dobrany osprzt: hamulce bbnowe na przednie koa, za hydrauliczne - szczkowe na koa tylne. Te ostatnie jest to nowy wyrb firmy Magura, charakteryzuj si bardzo du si cisku i lekk obsug, za przewody hydrauliczne mona prowadzi po bardzo ciasnych ukach bez obawy, e wpynie to na skuteczno hamowania. "Hermes" w Stiffela wyposaony by w czciow oson aerodynamiczn "Zzipper" wykonan z wysokowytrzymaego poliwglanu "Lexan". "Hermes" Emila Schramma posiada za cakowit skadan oson z ortalionu, rozpinanego na specjalnym stelau, poprawiajc aerodynamik, jak i chronic przed deszczem. Z RFN przyjechaa rwnie para Thomas Senkel/Susanne Zinngrebe z tandemem "ppoziomym" - bardzo prost przerbk roweru klasycznego: dodane zostao siedzisko na kierownicy i tylny trjkt ze starej ramy do przedniego widelca, za tylne siodeko zostao przeniesione ok. 25 cm do tyu. Wielk Brytani oraz Brytyjski Klub Napdu Miniowego reprezentowa Mr Peter Ross ze swym krtkim rowerem poziomym "Ross Recumbent Bicycle", zwanym rwnie "Trice". Sam rower jest dosy prost konstrukcj jednorurow, wyposaony jest w bezporednie, klasyczne sterowanie i laminatowy fotel, za najwiksz jego osobliwoci bya skadana mikka osona. Jest to produkt holenderski, a wykonano j z powlekanego poliuretanem windsurfowego dakronu. W specjalnie przygotowane kanaliki wsuwao si prty z laminatu szklano-epoksydowego, na odcinek umieszczonej z przodu rury nakadao ucho z tamy, na wspornik z tyu drugie i jeden ruch dwigni wystarczy, aby worek, przypominajcy ksztatem rozpaszczonego trylobita zamieni si w co w rodzaju sterowca z "epoki pary i elektrycznoci" - szpiczaste wrzeciono. "Trice" prowadzony przez Jacka Zikowskiego (p. Ross ma 59 lat) mia najwiksze szanse w wycigu godzinnym, lecz niestety "zapa gum". W sprincie na 200 m by trzeci - 12,52 sek, za w wycigu na 30 km - drugi po "Vectorze 007" - w 46 min 21,2 sek., "Vector" za uzyska czas 38 min. 3,6 sek.

NRD reprezentowa 54-letni Harry Hoffmann z Tauchy na dugim rowerze poziomym "HSR-3" oraz Gottfried Graupner z Berlina na krtkim rowerze poziomym opartym na konstrukcji pioniera cyklomobilizmu z lat pidziesitych i szedziesitych z Lipska - Paula Rinkowskiego. Polsk reprezentowao 40 pojazdw. Gwnie byy to dugie jednolady oraz typ "compact" z pedaami umieszczonymi nad przednim koem, byo te kilka rowerw "krtkich". Trjkoowce wystpiy tym razem tylko dwa - "Cyklomobil M" z Sosnowca oraz jedyny polski pojazd obudowany - Andrzeja Szuldy z Olsztyna.

Ku zaskoczeniu wszystkich pierwsze miejsce w klasyfikacji generalnej zdoby Polak, Ireneusz Krawczyk

ze Stargardu Szczeciskiego, ktry bezbdnie, w rekordowym czasie pokona tras testu praktycznego i mia najlepsze wyniki cznie ze wszystkich konkurencji, gdy oceniana najwyej bya nie tyle prdko, co precyzja i sprawno. Irek trenowa na swym rowerze od zeszego roku w czasie dojazdw do pracy(pracuje jako cukiernik przy produkcji lizakw). Drugie miejsce zdoby Jarosaw Baranowski z Warszawy, mechanik z PLL "LOT" na swym dugim aluminiowym jednoladzie, za trzecie zdoby Emil Schramm. Byo jeszcze wiele innych nagrd w tym pocieszenia dla pechowcw a to wszystko po to, aby zachci rozwijania napdu miniowego, w nadziei, e ktrego piknego dnia samochody znikn z ulic miast, a zastpi je szybkie, czyste i bezszelestne cyklomobile, za na otwarciu ktrych z kolei midzynarodowych zawodw HPV kto z notabli popatrzy w czyste niebo i powie: "...jeszcze nigdy tak wielu nie zawdziczao wiele tak nielicznym...".

1Wolfgang Gronen zmar 29 grudnia 1995 r. Obecnie szefem Vector Team jest jego syn, Andre Gronen. Pod jego kierownictwem pojazdy Tomahawk I i II zdobyy rekordy wiata w jedzie dugodystansowej (godzinnej, 12-godzinnej i 24-godzinnej).

 


Copyright ? by Marek Utkin 1996 -- 2002.

Wszelkie prawa zastrzeone, kopiowanie i publikacja w caoci i fragmentami WYCZNIE

po uzyskaniu zgody Autora oraz za podaniem rda.

 

 

Powered by Bullraider.com
 
 
 
 
 

Joomla Templates by Joomla51.com