Share on Facebook

MT 3/86 str.6-10

 

NAPD MIʦNIOWY

na ldzie, wodzie i w powietrzu!

 

    Moe zacznijmy pytaniem: co to jest pojazd napdzany si mini ludzkich? Czy jest nim na przykad rower? Prawdopodobnie wikszo Czytelnikw odpowie, e rower to wanie to: ni mniej ni wicej, tylko pojazd napdzany si mini ludzkich. Tym czasem, jak si okazuje, racj bd mieli tylko w czci, albowiem w Mistrzostwach Pojazdw Napdzanych Si Mini Ludzkich w Milton Keynes w Wielkiej Brytanii mogy bra udzia tylko bardzo specyficzne odmiany rowerw - takie, ktrych stosowanie zostao zabronione przez Midzynarodow Uni Cyklistyki ju w 1938 roku. Chodzi tu o rowery wyposaone w osony aerodynamiczne oraz zbudowane w niekonwencjonalnym (jak dotychczas) ukadzie poziomym (rowerzysta znajduje si w pozycji plecej).

 

   Tak wic w tym midzynarodowym wydarzeniu, zorganizowanym1 przez Bettin i Petera Selby, British Human Power Club (brytyjski klub napdu miniowego), Comunications Strategy Ltd. oraz IHPVA (midzynarodowe stowarzyszenie pojazdw napdzanych si mini ludzkich ), a ktrego sponsorami byy firma Zapple, Korporacja Rozwoju Milton Keynes oraz Clive Sinclair (ten od ZX Spectrum!) bray udzia pojazdy, o ktrych wikszo Czytelnikw syszy zapewne nie po raz pierwszy, lecz tym Czytelnikom, ktrzy dopiero teraz sysz o takim zjawisku naley si dokadniejszy opis, aby mogli sobie uwiadomi, e oto s wiadkami "nowego" w transporcie indywidualnym. Nowego, poniewa s to najbardziej efektywne pojazdy jedce po Ziemi, z ktrych wydajnoci energetyczn nie da si porwna wydajno adnego innego pojazdu ani stworzenia, przy czym s one w stanie osign niebagatelne prdkoci, na krtkich odcinkach przekraczajc 85 km/h, za dotychczasowy rekord dla takiego pojazdu wynosi 101,3 km/h. Rekordowym pojazdem by tandem o nazwie Vector Gamma, skonstruowany przez zesp pod kierunkiem in. Alana A. Voigta z General Dynamics. Rekord ten zosta pobity w czasie mistrzostw na Ontario

 American Speedway w 1980 roku i dotychczas nikt nie przybliy si do niego zbytnio. Pojazdy z rodziny Vectorw bray rwnie udzia w mistrzostwach w Milton Keynes - po prostu zesp Alana Voigta sprzeda kilka kadubw zainteresowanym. W tych mistrzostwach bray udzia cztery Vectory - dwa holenderskie, sponsorowane przez wielk holendersk firm rowerow Batavus i dwa przez sie sklepw rowerowych M.J.Cycles z Wielkiej Brytanii. Mistrzostwa te nie byy jednak wielkim dniem dla Vectorw, zreszt wyniki byy oglnie znacznie gorsze, ni na przykad na torze w Indianapolis w zeszym roku.

Przyczyn tego byy paskudne warunki atmosferyczne tego lata (1985) - silny wiatr i przelotne deszcze. Szorstki asfalt na wydzielonych fragmentach autostrady, na ktrych odbyway si jazdy do jednej z decydujcych konkurencji - sprintu na 200 m ze startu lotnego - rwnie miay swj wpyw na osigi pojazdw jedcych na wysokocinieniowych szytkach. Nie by w stanie zmieni tego nawet Steve Hegg - zoty medalista olimpijski z Los Angeles, ktry zdoby co prawda pierwsze miejsce w wyej wspomnianym sprincie jadc na Poppy Flyerze III, na ktrym osign prdko 70,49 km/h, lecz w wycigu o Milton Keynes Grand Prix nie tylko nie zaj adnego znaczcegomiejsca, ale wypad z zakrtu i przejecha na swoim Vectorze par metrw na boku kaduba , uszkadzajc rowy laminat powoki. Gdy spytaem go po tym niewtpliwie nieprzyjemnym zdarzeniu, co o tym sdzi (majc na myli rowery trzeciej generacji) odpar, umiechajc si - "nie wiem, musz jeszcze poprbowa"...

 

Tacy ludzie jak Hegg na pewno lubi zwycia, a zwycistwo w wycigach HPV jest bardzo efektowne, choby i z tego powodu, e prdkoci w takim wycigu s niemal o poow wysze ni w tradycyjnych wycigach kolarskich, a sprzt tam uywany jest wynikiem najbardziej zaawansowanej wspczesnej technologii i myli konstruktorskiej wzitej wprost z "krawdzi natarcia" wspczesnej techniki - przemysu lotniczo-kosmicznego. Gdy obejrzaem z bliska kilka z tych pojazdw, a ich konstruktorzy zwrcili moj uwag na pewne, na pierwszy rzut oka niewidoczne szczegy - nie mogem si oprze zdumieniu: oto stojcy przede mn wehiku jest owocem najbardziej wyszukanej technologii, z jaka si dotychczas spotkaem.

Mwi tu o "Bean" - "Fasolce" - filigranowym tworze przypominajcym nawet raczej ostryg, o dugoci niewiele ponad dwa metry. Skorupa tego pojazdu jest wykonana ze struktury "plastra miodu", pokrytego cieniutk warstw laminatu kevlarowego , czyli jest zasadniczo samonona. Belka gwna (w ktrej umieszczony zosta acuch o ogniwach o dugoci 10 mm, nie za 12,7 jak w zwykym rowerze) zostaa wykonana z laminatu Kevlar i wkna wglowego. Gdy dodam jeszcze, e caa maszyna, jak wykazay badania tunelowe, ma opory aerodynamiczne porwnywalne z oporami jednego lusterka samochodowego, da to chyba peny obraz niezwykoci tych pojazdw... Innego rodzaju obiektem jest Speedy - niewielki, przysadzisty   trjkoowiec konstrukcji Mike'a Burrowsa: jest to pojazd w peni uytkowy, produkowany w niewielkich ilociach, uywany przez wacicieli do celw komunikacyjnych na ulicach Londynu i innych miast. Jest on szybki - dziki poziomej pozycji kierujcego i aerodynamicznej obudowie, oraz (bardzo wane) - zapewnia niemal pena "pogodoodpornoc". Jest rwnie dziki krtkiej bazie do zwrotny - cecha bardzo rzadko spotykana u torowych cyklomobili wyczynowych.

Mistrzostwa w Milton Keynes by to wanie "dzie" (a nawet dwa) Speedy'ego. Speedy zaj pierwsze miejsce w wycigu "Round the Houses" na dystansie 25 mil (40,225 km), napdzany przez swego 42-letniego twrc oraz w wycigu o Milton Keynes Grand Prix prowadzony przez Andy'ego Pegga, zeszorocznego zwycizc z mistrzostw HPV w Thamesmead - rwnie na Speedym. Inne szczeglnie interesujce pojazdy, to: Avatar-Bluebell - druga co do prdkoci maszyna z mistrzostwHPV w Indianapolis w 1984 roku, zbudowana na bazie seryjnie produkowanego roweru poziomego Avatar-2000 i Poppy Flyer III, ktry zaja pierwsze miejsce w sprincie na 200 m ze Steve Heggem "za pedaami". W konkurencji pojazdw praktycznych pierwsze miejsce zaj M5 Mark IV2 z Holandii - pojazd podobny w konstrukcji do Speedy'ego, drugi by Lightning X2 - tym razem bez obudowy, jako pojazd turystyczny (obudowany pojazd tego typu zaj pierwsze miejsce na HPV-Indianapolis-84), trzeci by AM-14 - may rower z owiewk, kolejna wersja projektu sir Alexandra Moultona - tego samego, ktry wywoa burz w rodowisku rowerzystw i producentw w 1962 roku swym AM-1 - pierwszym rowerem na maych koach w XX wieku dla dorosych.

Kolejnymi konkurencjami tego weekendu day zawody pojazdw wodnych, pokaz maszyn statycznych (rnego rodzaju obrabiarek o napdzie miniowym, przeznaczonych np. dla krajw III wiata), oraz pokaz maszyn latajcych. Ta ostatnia konkurencja nie powioda si szczeglnie z powodu silnego wiatru - aden lot si nie odby, tylko Gunther Rochelt z RFN zaprezentowa swoj maszyn - Musculair II w Milton Keynes City Hall, porodku centrum handlowego. Maszyna ta jest wykonana z wielowarstwowych, kanapkowych kompozytw, zapewniajcych wysoka wytrzymao przy jednoczesnej niewielkiej masie wasnej.

 

Helikopter napdzany si mini nie przyby w ogle, gdy

jego twrca Andrew Cranfield obawia  si o cao przyczepy transportujcej w wehiku. Z tego co mwi, jego obawy nie byy bezpodstawne: przey on ju raz przypadek zdmuchnicia wielkiego kontenera zawierajcego helikopter z szosy, co kosztowao go wiele godzin pracy spdzonych przy naprawie "wielkiej waki".

 

Wbrew pozorom nie bya to tylko wystawa i wycigi napdzanych si ludzkich mini dziwolgw. Nie jest wykluczone, e te zbudowane przy uyciu najnowoczeniejszych technologii pojazdy wypr wspczesne samochody, ktrym coraz bardziej brakuje benzyny. Bd na pewno tasze i zdrowsze - zarwno dla nas jak i naszego otoczenia ...

 

 

Marek Utkin

1 w dn. 31 sierpnia i 1 wrzenia 1985 r. (przyp. M.U. 2001).

2 Poprawka wobec oryginau: Windcheetah to oficjalna nazwa Speedy'ego, pojazd holenderski to M5 Mk IV (przyp. M.U. 2001).

 

Copyright ? by Marek Utkin 1996 -- 2001. Wszelkie prawa zastrzeone,

kopiowanie i publikacja w caoci i fragmentami WYCZNIE po uzyskaniu zgody Autora oraz za podaniem rda.

Powered by Bullraider.com
 
 
 
 
 

Joomla Templates by Joomla51.com