Share on Facebook

1919 berthet_side

 

 

 

 

 

 

Cyklista moe przeciwdziaa oporowi powietrza stosujc osony aerodynamiczne oraz zmieniajc pozycj na poziom.

1892 - Karykatura roweru poziomego w 'Fliegende Blaetter'1895 - Bicyclette Normale Challanda

 

Cyklista moe przeciwdziaa oporowi powietrza stosujc osony aerodynamiczne oraz zmieniajc pozycj na poziom.

To ostatnie zmniejsza wyranie pole powierzchni czoowej. Wiele wczesnych rowerw, szczeglnie trjkoowych, byo rowerami o ukadzie zblionym do poziomego. W przeciwiestwie do ukadu roweru klasycznego (bezpiecznego) i wycigowego bicykla, gdzie napdzajcy znajdowa si niemal pionowo nad pedaami, cyklista na rowerze ppoziomym siedzia w czym w rodzaju krzesa i oddziaywa na peday nie tylko si skierowan w d, zgodn z grawitacj, lecz rwnie przez wypychanie ng do przodu, bdc wspomaganym przez oparcie siedziska.

 

PREHISTORIA

Pierwsze znane rowery poziome lub ppoziome to: pojazd Erlachsa, opatentowany w 1882 r., maszyna zbudowana w Genewie (Genf) przez Szwajcara Challanda (raczej wysoka; napdzajcy siedzia nad tylnym koem), oraz napdzany rcznie i nonie opatentowany w USA w 1896 r. rower J.F. Walesa.

1897 wales20handcycleZnacznie nowoczeniej wygldajcy rower poziomy zbudowa Amerykanin Brown i przywiz go na Wyspy Brytyjskie w 1901 r. W tym czasie ortodoksyjna frakcja cyklistw przyzwyczaia si ju do roweru bezpiecznego i zapomniaa o trudnociach, jakie pitrzya przed wynalazcami drezyny, "boneshakerw", wielkich bicykli i wreszcie roweru bezpiecznego.

Z rwn furi zaatakowano w pimie "The Cyclist" z 8 stycznia 1902 r. nowy pojazd jako ... "dziwacznie niestosown potworno, zaprezentowan przez p. Browna jako rower przyszoci ... ilustracje 1914 peugeotpokazuj dokadnie konstrukcj tego wysiku szaleca... najdziwniejsze jest to, e czowiek o zdrowych zmysach moe sdzi, e znajdzie nabywcw dla tego dugiego i cikiego monstrum"...

We Francji Peugeot mia nieco wicej szczcia, gdy udao mu si rozpocz komercjaln produkcj rowerw poziomych. Przerwaa te prby, niestety, wojna wiatowa.

 

 

 

ROWER-TORPEDA 

1919 berthet_sideNa dwa lata przed jej wybuchem problem oporu powietrza podczas jazdy na rowerze stara si rwnie rozwiza mody Francuz, Etienne Bunau-Varilla, syn zamonego przemysowca. Odbywa on sub wojskow i mia sporo czasu na rozmylania o swych lotach na dwupatowcu Voisin i pyncych std dowiadczeniach.

Wreszcie wpad na pomys, aby obudowa rower oson w ksztacie sterowca, co umoliwi osiganie wikszych prdkoci. Zbudowana w tajemnicy osona daa doskonae wyniki, Varilla opatentowa j wic we Francji, Anglii i USA. W grudniu 1913 r. kolarz Marcel Berthet, jadc "rowerem-torped" (Velo-Torpille) Varilli, skrci rekordowy czas na lotnym kilometrze o 2,6 s, uzyskujc 1 min 7 s. Po zamontowaniu obudowy na swym wasnym rowerze osign 1 min 2,2 s, czyli jecha z prdkoci 57,88 km/h.1913 velotorpille

Do wybuchu pierwszej wojny wiatowej powstao kilka "rowerw-torped", m.in. w Niemczech, gdzie rywalizoway ze sob firmy Gricke i Brennabor. Swj wasny pojazd wykona rwnie Berthet .

Dziaania te, niestety, zostay przerwane przez wojn. W 1920 r. aerodynamik z zakadw Zeppelina w Friedrichshafen, pniejszy "ojciec linii opywowej", Paul Jarray, skonstruowa rower poziomy o nazwie J-Rad, ktrego produkcji podjy si zakady Hesperus w Stuttgarcie. Niestety, pomimo e pojazd ten mia na swym koncie liczne sukcesy, ok. 1926 r. zaniechano jego produkcji. Nastpio to w wyniku zasdzenia niezwykle wysokiego odszkodowania z powodu wypadku miertelnego, jakiemu ulega osoba jadca na tym rowerze. Wypadek by skutkiem bdu materiaowego, gdy producent aby obniy koszty zastosowa rury niskiej jakoci. Suma odszkodowania doprowadzia firm do bankructwa.

 

1932 oscaregg_track

W 1932 r. szwajcarski kolarz Oscar Egg skonstruowa stoek montowany z tyu za kolarzem, poprawiajcy spyw powietrza, co umoliwio mu skrcenie czasu przejazdu na okreniu 3,632 km o 13s.

 

 

 

 

 

ZWYCISKI VELOCAR

Najbardziej dramatyczna historia zwizana z rowerami poziomymi miaa jednak miejsce we Francji. 1925 velocar_longchamps

 Charles Mochet, od 1920 r. producent minisamochodw i popularnych po I Wojnie wiatowej czterokoowych "samochodw na peday", zbudowa w 1931 r. rower poziomy o nazwie Velocar. W 1933 r. jako "silnik" kolejnego modelu zosta zaangaowany kolarz Francois Faure. Na prbnym odcinku 4000 m Faure osign prdko 45 km/h, po pewnych poprawkach - 48 km/h.

 Dla Bertheta zakady lotnicze Aviations Caudron zbudoway rower Velodyne. Konstrukcja ta - opywowa karoseria z blachy magnezowej zabudowana na wycigowym rowerze umoliwia mu osignicie w jedzie godzinnej prdkoci o 3 mile/h wikszej ni wczesne rekordy wiata.

1933-4 mochet_faureZarwno Mochet jak i Berthet zgosili swe rekordy Midzynarodowej Unii Cyklistyki, UCI. Odpowied, ktr otrzymuj, zdumiewa wszystkich: UCI zabronia stosowania w oficjalnych wycigach rowerw innych od klasycznego, pionowego, a pniej - usprawnie aerodynamicznych. Odbyo si to w atmosferze skandalu.

Na 58 Kongresie UCI, 3 lutego 1934 w Paryu rozgorzaa debata. Kolarz-amator nazwiskiem Martin wjecha Velocarem na spotkanie i jedzi nim wok stou prezydialnego, ku zdumieniu zasuonych, acz dementycznych dziaaczy. Starszy przedstawiciel UCI z Wielkiej Brytanii przypomina, jak ludzie byli zdumieni widzc rower bezpieczny i porwnywali go z wielkim bicyklem. Woski ksi Bertolini nalega, e wynalazek Mocheta nie jest rowerem, cho nie potrafi wyjani, dlaczego. Sekretarz Generalny Rousseau zaprotestowa, twierdzc, e Velocar spenia wymagania UCI co do roweru. Pandemonium trwao dalej, Velocar kry wok, a wreszcie przyjto rekord za tymczasowy. Jednak na nastpnym zebraniu tego samego roku (pierwszego kwietnia, data w swej wymowie symboliczna) rekord odrzucono i usunito z tabel wynikw (!), 1933 velodyne02

przyjmujc zapis zabraniajcy stosowania w wycigach rowerw innych, ni takie, w ktrych "o suportowa nie moe znajdowa si dalej ni 10 cm od linii poprowadzonej pionowo w d od noska sioda". Inaczej mwic - zakazano stosowania rowerw rnicych si od modeli z 1885 r. Definicj t na danie UCI opracowali "eksperci" z francuskiego stowarzyszenia producentw rowerw. Zaamany tym werdyktem Charles Mochet zachorowa i zmar. Jednak jego wdowa, syn Georges i kuzyn Alexandre kontynuowali prace nad udoskonaleniem Velocara. Poniewa nieobudowany Velocar by tak szybki, w 1938 r. Georges Mochet i Francis Faure postanowili pobi rekord Bertheta - 49,9 km/h. Redukcja masy nic by tu nie daa, zastosowanie idealnej aerodynamiki, jak zrobi to majcy wsparcie zakadw lotniczych in. Riffard w Velodyne Bertheta nie wchodzio w gr, postanowiono wic obudowa Velocar stosujc podrcznikowe profile aerodynamiczne. Po zaoeniu obudowy (karoseri wykonano z lotniczej sklejki) Francis Faure 1934 morand_velocarosign 56,5 km/h, a w jedzie godzinnej na welodromie La Cipale przejecha 50,537 km, stajc si pierwszym czowiekiem, ktry przeby na rowerze ponad 50 kilometrw cigu godziny (rekord pobity dopiero przez Francesco Mosera w 1984 r.). Faure i jego Velo Velocar pobili wszystkich konkurentw na rowerach klasycznych, wszystkie dwjki, trjki, jak i czwrki pocigowe. W odpowiedzi na to, tu przed wybuchem II Wojny wiatowej, UCI zabronia stosowania oson aerodynamicznych. To na czas duszy sparaliowao dziaania w tym kierunku, a kolejne "cudy gospodarcze" w krajach zachodnich po II Wojnie wiatowej spowodoway powszechn dostpno samochodu, rowerem za przestano si interesowa. Dopiero kryzys paliwowy 1973 r. stworzy warunki do podjcia na nowo prac nad rowerami o ulepszonej aerodynamice.

 

 

HISTORIA WSPӣCZESNA

 W 1967 r. prof. David Gordon-Wilson, redaktor naczelny brytyjskiego pisma Engineering wraz z redakcj Horyzontw Techniki rozpisa konkurs na now 1976 avatarform roweru. Konkurs zaowocowa pniej (porednio) rowerem poziomym "Avatar 2000", produkowanym od 1976 r. przez firm FoMac Inc. (Foster-Maciejewski) oraz tym, e wrd autorw nagrodzonych projektw znalazo si dwch Polakw - in. Kazimierz Borkowski oraz konstruktor lotniczy, in. Stanisaw Garbie. Maszyna Stanisawa Garbienia niezwykle przypominaa niektre rozwizania wspczesnych rowerw poziomych. By to jednolad o krtkiej bazie, z tylnym koem napdzanym przy pomocy wahliwych dwigni i linek, z systemem umoliwiajcym bezstopniow zmian biegw. Pojazd mia hamulce bbnowe i amortyzowane obydwa koa, a projektant przewidywa zastosowanie w nim penej osony aerodynamicznej.

1968 garbien01aJednak, take i w przypadku rozwoju rowerw poziomych, dat graniczn by kryzys OPEC - wkrtce po nim (1976 r.) zaoone zostao w USA Midzynarodowe Stowarzyszenie Pojazdw Napdzanych Miniowo (IHPVA), rejestrujce rekordy pojazdw nieprzystajcych do zasad UCI. Na organizowanych przeze zawodach pojawia si zaczy najdziwniejsze pojazdy - niektre bdce wynikiem radosnej twrczoci maniakw, inne za - przemyle i oblicze wysoce wyksztaconych specjalistw z przemysu lotniczego i kosmicznego.

Wkrtce te te wygldajce jak rakiety, sterowce bd ryby wehikuy zaczy osiga wcale powane prdkoci. W 1979 przekroczyy one 91 km/h, w 1980 - 94, w 1985 - 99,7 za w 1986 - 105,3 km/h. Rekord wiata w sprincie na 200 m (padziernik 2001) wynosi dla tych pojazdw 129,63 km/h, za w jedzie godzinnej - 81,1 km/h.

 

Zasadnicza cz powyszego tekstu pochodzi z ksiki Rower wczoraj, dzi i jutro (WSiP, Warszawa 1991) oraz z artykuu z katalogu Twj Rower 1999 (Prszyski i S-ka). rda - zbiory autora, zbiory Wolfgang Gronen Radsport-Archiv oraz ksika Gunnar Fehlau - Das Liegerad. Pozostae rda - Arnfried Schmitz - ksika Human power - the forgotten energy i witryna kanadyjskiego klubu napdu miniowego Velorizontal. Demony prdkoci c.d

 

Powered by Bullraider.com
 
 
 
 
 

Joomla Templates by Joomla51.com